فنول فتالئین (Phenolphthalein)

1. تعریف

فنول فتالئین یک معرف شیمیایی و رنگ‌نما (pH indicator) است که در آزمایشگاه‌های شیمی برای تشخیص و اندازه‌گیری اسیدی یا بازی بودن محلول‌ها به کار می‌رود. این ماده در محیط‌های بازی رنگ صورتی روشن تا قرمز و در محیط‌های اسیدی بی‌رنگ است.

2. خواص فیزیکی و شیمیایی

• شکل ظاهری: پودر کریستالی سفید یا کمی صورتی

• حلالیت: محلول در الکل و اتر، کم‌حل در آب

• نقطه ذوب: حدود 260 درجه سانتی‌گراد (تجزیه می‌شود)

• فرمول شیمیایی: C₂₀H₁₄O₄

• رنگ در pH مختلف:

  • در pH کمتر از 8.2: بی‌رنگ

  • در pH حدود 8.2 تا 10: رنگ صورتی تا قرمز

  • در pH بالاتر از 10: رنگ قرمز تیره

3. کاربردها

• آزمایشگاه‌ها: استفاده به عنوان معرف pH در تیتراسیون‌ها و تعیین اسید-باز

• صنایع: کنترل pH در فرآیندهای صنعتی

• آموزش: آموزش شیمی برای نشان دادن تغییرات pH

• پزشکی: در گذشته برای ملین و درمان یبوست به کار می‌رفت (اما امروزه به دلیل نگرانی‌های سلامتی کمتر استفاده می‌شود)

4. ایمنی

• ماده‌ای نسبتاً کم‌خطر در آزمایشگاه، اما تماس مستقیم با پوست و چشم باید محدود شود

• بلعیدن ممکن است مضر باشد

• در دوزهای بالا یا مصرف طولانی‌مدت نگرانی‌هایی در مورد سمیت و اثرات سرطان‌زایی وجود دارد

• دور از نور و رطوبت نگهداری شود

5. نام‌های دیگر

• Phenolphthalein

• Phph

• Phenol phthalein indicator